De muziekinstrumenten waar Wronghel en Wei op speelt.

Manesse-handschrift 1320

Veel van de muziekinstrumenten waar we op spelen zijn speciaal voor ons gemaakt

of hebben we zelf gemaakt.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Hieronder ziet u een selectie van onze muziekinstrumenten.

 
draailier
draailier

De draailier is een erg oud instrument en misschien wel het enige instrument dat in Europa is uitgevonden. Reeds in de 9de eeuw wordt het instrument al beschreven onder de naam  organistrum. Voor de bespeling van het organistrum waren twee personen nodig. De ene speler moest het instrument vasthouden en tegelijk met een slinger een houten schijf ronddraaien, terwijl de andere de snaren met behulp van toetsen bespeelde.

De draaiende houten schijf  streek langs de snaren waardoor deze, net als met een strijkstok, in trilling werden gebracht.  Het organistrum was net als de doedelzak en het orgel een kerkinstrument. Voor de kerkmuziek werd in die tijd de bourdontoon ingevoerd, men had het idee dat door de constante monotone lage toon bij de muziek de mensen in trance raakten en daardoor toegankelijker werden voor de stem van God. Maar voor de nieuwe kathedralen hadden het organistrum en de doedelzak niet genoeg volume, (het orgel kon wel steeds groter gebouwd worden.) en ‘verhuisden’ van kerkinstrumenten naar instrumenten voor straatmuzikanten
organistrum
symphonia
draailierspeler
organistrum
symphonia
draailier
symphonia

Voor de straatmuzikanten werd de draailier kleiner gemaakt en bespeelbaar voor één persoon. Eerst werd het een klein rechthoekig kastje, symphonia genoemd, (13de eeuw), wat later ontstonden de driehoekige (14de eeuw) en luitvormige (16de eeuw) modellen. De draailier werd niet gebruikt in de vorstelijke hofkapel, maar werd vooral bespeeld op markten, bruiloften en in herbergen. Draailierspelers hadden een slechtere reputatie dan bijvoorbeeld de vedelaars. In de 16de/17de eeuw is de draailier verworden tot een instrument voor zwervers en blinden. In de 18de eeuw werd de draailier weer populair en schreven componisten werken voor het instrument.

draailier luitmodel

de Draailier (NL)

der Drehleier (D)

la Vielle (F)

the Hurdy-Gurdy (GB)

 

 

Voor onze nieuwe CD zijn we nieuwe nummers aan het in studeren. Als u op de titel klikt kunt u horen: Mariam matrem virginem uit het Llibre vermell uit 1396, gespeeld op twee doedelzakken.

 

 

doedelzakken
fluiten

fluiten,

onderste fluit is een eenhandsfluit

benenfluiten

benenfluiten

boven schapenbot

onder zwanenbot

hoornfluit
hoornfluit
hakkebord
hakkebord
of psalterium
psalterium
schalmei
schalmei
hoornschalmei
hoornschalmei of pibgorn
enkelriet
enkelriet van de pibgorn

De Rebec en Vedel.

Het oudste snaarinstrument is de ravanastron. Dit is een tokkelinstrument uit Ceylon afkomstig (5000 jaar voor Chr.). Het heeft een bamboeklankkast met twee snaren. Oorsprong van het eenvoudigste gestreken snaarinstrument ligt in Koerdistan. De kemangeh was al een strijkinstrument met een heel primitieve strijkstok. Het bestond uit een halve kokosnoot met een cilindrische hals (3000 voor Chr.) In diezelfde tijd was in India de hoger ontwikkelde sarangi populair. Deze had gelijk gestemde snaren.

Rebecrebec

Tijdens de 6e-8e eeuw in Byzantium was er de gestreken lier. Deze had bourdonsnaren en er werd gebruik gemaakt van natuurlijke flageolettonen. In de Arabische wereld was er de rebab. Deze was zeer populair en was zeer waarschijnlijk als oervorm uitgangspunt voor de vedel en rebec. Hoe en wanneer het strijkinstrument naar Europa werd gebracht blijft een open vraag. Handelskaravanen waren een communicatiemiddel, dus waarschijnlijk zijn Arabieren van Noord-Afrika naar Zuid-Spanje gegaan en van daaruit hebben zij zich zo verspreid over Frankrijk en Italië. Begin 11e eeuw zijn er vedels in Polen, Bulgarije en Rusland gesignaleerd.

(Of zit er toch wat waarheid in de legende van de Vedelaar van Echternach?)

 

 

14de eeuws vedel

vedel

vedel

memling vedel

15de eeuws vedel

memling

Muciserende engelen

strijkstok

 

detail strijkstok

inlegwerk

detail inlegwerk

Percussie-instrumenten

 

 

 

 

tamboerijn

tamboerijn
foekepot
huidtrom
lepels
foekepot
huidtrom
lepels
keteltrom

naker

kleine keteltrom

naker (GB)

lijsttrom

lijsttrom

 

lijsttrom
triangel

belletjes

triangel

belletjes

Mondharp.

De mondharp is een erg oud instrument, ontstaan rond 2500 voor Chr. De oorsprong van het instument ligt in de zuidchinese bergprovincie Yunnan. Het zijn dan instrumenten van riet, de metalen mondharpen ontstaan rond 1300 voor Chr. De zigeuners brengen de metalen mondharp in de 12de eeuw van India naar Europa. In de late middeleeuwen was het een algemeen bekend instrument bij muzikanten, kloosterlingen en narren. De trompen werden meestal door zigeunersmeden gemaakt.

mondharpen

(Er zijn vage aanwijzingen dat de Noormannen in de 9de eeuw al een houten mondharp kenden.)

Hiernaast een 15de eeuw fresco in de crypte in de kathedraal van Bayeux  van een mondharpspelende engel

Trompe (middelnederlands) Jews harp (GB ), Guimbarde (F) Maultrommel (D)

engel met mondharp

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Manesse-handschrift 1320

Home